Έφη Αμιλήτου

Τυποποίηση ταυτοτήτων και ανακύκλωση δημοσιογραφικού λόγου στα μυθιστορήματα του Γρ. Ξενόπουλου. Για μια ποιητική της λογοτεχνικής επικοινωνίας

Περίληψη

Η υπόθεση εργασίας της ανακοίνωσης είναι ότι η συμμετοχή του Γρηγόριου Ξενόπουλου στον Τύπο, καθημερινή, πολυδιάστατη (διεύθυνση της Νέας Εστίας και της Διαπλάσεως των Παίδων, συνεργασία στη στήλη της λογοτεχνικής κριτικής, του χρονογραφήματος, του επιφυλλιδικού μυθιστορήματος) και μακρά (ξεπερνά τις έξι δεκαετίες) αφήνει τα ίχνη της στη λογοτεχνική του παραγωγή, και ιδιαίτερα στα μυθιστορήματα σε συνέχειες που ο συγγραφέας δημοσίευσε στις αθηναϊκές εφημερίδες και σε ορισμένα περιοδικά (1913-1945). Ο εφημεριδογραφικός λόγος του ελληνικού Μεσοπολέμου, που κατεξοχήν αντανακλά την κοινή δόξα και αναπαράγει τις κοινωνικές ταξινομήσεις μέσα από μια quasi εγκυκλοπαιδική και ψευδοεπιστημονική θεώρηση του κόσμου, μπορεί να εξεταστεί, αν όχι ως μοντέλο οργάνωσης, τουλάχιστον ως παράλληλο του λογοτεχνικού λόγου των μυθιστορημάτων του Ξενόπουλου, και συγκεκριμένα σε ό,τι αφορά τις ταυτότητες των προσώπων. Θα εξετάσουμε ειδικότερα τις ταξινομήσεις των μυθιστορηματικών προσώπων με βάση την καταγωγή τους (Αθηναίος-επαρχιώτης, αθηναϊκή ταυτότητα), το φύλο (χειραφέτηση της γυναίκας, αναπαραγωγή του φεμινιστικού λόγου της εποχής στα μυθιστορήματα), την κοινωνική τάξη (λαϊκή, μικροαστική, μεγαλοαστική τάξη) και τη γλώσσα που χειρίζεται κάθε τάξη (οπαδοί της καθαρεύουσας ή της δημοτικής) και, τέλος, την ψυχική υγεία (το επίκαιρο στο Μεσοπόλεμο θέμα της νευρασθένειας, της υστερίας και της τρέλας, του εκφυλισμού, της «μόδας των αυτοκτονιών» μέσα από το πρίσμα του αναπτυσσόμενου τότε ψυχαναλυτικού λόγου). Κεντρικός άξονας της ανακοίνωσης θα είναι λοιπόν η ανάδειξη της διαπλοκής των λόγων (discours) στα επιφυλλιδικά μυθιστορήματα του Ξενόπουλου και οι ποικίλες μορφές που παίρνει η αφομοίωση του δημόσιου κοινωνικού λόγου (discours social) και των κατηγοριοποιήσεων που δημιουργεί, έτσι όπως αυτός διατυπώνεται στον Τύπο, και ειδικότερα σε σχέση με την τυποποίηση και τη στερεοτυπική παρουσίαση των ταυτοτήτων των λογοτεχνικών ηρώων.

Η ανακοίνωση (PDF)