Αγγελική Λούδη

Α. Ρ. Ραγκαβή Απομνημονεύματα ή Οι ιδεοαπολογητικές σκοπιμότητες της απομνημονευματογραφίας

Περίληψη

Σκοπός της ανακοίνωσης είναι να διερευνήσει, με άξονα τα Απομνημονεύματα του Α. Ρ. Ραγκαβή (τόμ. Α΄-Β΄: 1894-1895, τόμ. Γ΄-Δ΄: 1930), ζητήματα σχετικά με την απομνημονευματογραφία ως μέσο ιδεολογικής δικαίωσης και μνημείωσης του βίου και του έργου ενός συγγραφέα. Μέσα από το “ανοικονόμητο”, “χειμαρρώδες” και “άρρυθμο” υλικό μιας ογκώδους έκδοσης, που έχει κριθεί ως “απολογία του Φαναριωτισμού” (Κ. Θ. Δημαράς, Α. Αγγέλου), θα εξεταστούν επιμέρους πτυχές αυτής της αυθιστόρησης αλλά και των αποσιωπήσεών της (π.χ. η κοινωνική καταγωγή, ο ιδιωτικός και δημόσιος βίος, η επαφή με την ευρωπαϊκή διανόηση και ιστορία), για να φανεί τόσο το περιεχόμενο της ιδεολογικής (κοινωνικο-πολιτικής, ηθικής, αισθητικής, γλωσσικής, κτλ.) ταυτότητας που επιθυμεί ο συγγραφέας να αποδώσει στον εαυτό του όσο και οι δείκτες κατασκευής της (π.χ. μεταφηγηματική διάσταση). Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί επίσης στη μεθόδευση της αναπαράστασης της σχέσης ζωής και έργου από τον Ραγκαβή. Προς την κατεύθυνση αυτή, θα εξετάσουμε τη λειτουργία των (περιορισμένων και συχνά φαινομενικά ασήμαντων) καθαρά βιογραφικών επεισοδίων των Απομνημονευμάτων σε σχέση με τον εργοκεντρικό προσανατολισμό της αφήγησης συνολικά, για να διαπιστώσουμε τις επιμέρους σκοπιμότητες αυτής της ένθεσης, πίσω από την οποία προφανώς υποκρύπτεται η γενικότερη πρακτική πολλών (λόγιων, γραμματισμένων και αγράμματων) απομνημονευματογράφων του δέκατου ένατου αιώνα να “εκθέτουν” το δημόσιο έργο (προβάλλοντάς το και ως παράδειγμα-μεταφορά/μετωνυμία της ζωής), αφήνοντας στο περιθώριο τον ιδιωτικό βίο ή ακόμη και τον εσωτερικό στοχασμό και τον κόσμο των συναισθημάτων. Στο πλαίσιο των παραπάνω αναζητήσεων, θα επανατεθούν ζητήματα που σχετίζονται με την αποτίμηση της προσωπικότητας του Ραγκαβή, με τη μελέτη της ιστορίας και της νοοτροπίας ηγετικών στρωμάτων του ελληνικού 19ου αιώνα, αλλά και με τις καταστατικές συμβάσεις και δεσμεύσεις της απομνημονευματογραφικής παραγωγής των δημόσιων προσώπων της ίδιας εποχής.

Η ανακοίνωση (PDF)