Κ.Γ. Κασίνης

Η ελληνική ταυτότητα της ισπανικής λογοτεχνίας

Περίληψη

Στην εισήγηση θα παρουσιασθή η δεξίωση της ισπανικής λογοτεχνίας από την ελληνική γλώσσα και πολιτισμό. Η περίπτωση της ισπανικής λογοτεχνίας αποτελεί ένα ενδιαφέρον κεφάλαιο του μεγάλου προγράμ- ματος, το οποίο άρχισε εδώ και είκοσι χρόνια, και αφορά στην πρόσληψη των ξένων λογοτεχνιών από την ελληνική μέσω της μετάφρασης. Το πρό- γραμμα περιλαμβάνει την Βιβλιογραφία των ελληνικών μεταφράσεων της ξένης λογοτεχνίας, της οποίας εξεδόθη ήδη ο πρώτος τόμος (19ος αι.), και την Ιστορία της ελληνικής μετάφρασης και μεταφρασεολογίας, η οποία κτίζεται σιγά-σιγά με την επεξεργασία επιμέρους μερών, ένα από τα οποία θα είναι «Η ελληνική ταυτότητα της ισπανικής λογοτεχνίας». Στο πλαίσιο της εισήγησης αυτής θα εξετασθούν οι εξής παράμετροι: η χαρτογράφηση των αυτοτελώς εκδεδομένων ελληνικών μεταφράσεων της ισπανικής λογοτεχνίας, με στατιστικούς πίνακες κατά δεκαετίες, ώστε να φανεί ανάγλυφα η κλιμάκωση της έντασης του ενδιαφέροντος προς την ισπανική λογοτεχνία μέσα στον χρόνο και η αναλογική σχέση της με τις κυρίαρχες γλώσσες-πηγές, που επηρέασαν την νεοελληνική λογοτεχνία και πολιτισμό ένεκα των ιστορικών και πολιτισμικών συγκυριών, ήτοι της ιταλικής (16ος -18ος αι.) της γαλλικής 19ος – αρχές 20ου αι.) και της αγγλο- αμερικανικής (1935-2000). Ακολούθως θα παρουσιασθούν: (α) Η ειδολογία των μεταφρασμένων έργων (πεζογραφία, ποίηση θέα- τρο) και η αιτιολογία των αλλαγών μέσα στον χρόνο. (β) Η θεματολογία των μεταφρασμένων έργων και η σχέση της με την εκάστοτε συγκυρία. (γ) Η ανθρωπολογία των δημιουργών: τα στατιστικά ευρήματα θα συ- ζητηθούν υπό το πρίσμα των ιστορικών και πολιτισμικών όρων της συγκυρίας. (δ) Η ανθρωπολογία των μεταφραστών: η φυσιογνωμία των μετα- φραστών και ο σκοπός των μεταφράσεων, που διαφοροποιείται ανάλογα με την θεματολογία, το είδος και τις ανάγκες. (ε) Μεταφρασεολογικά θέματα και ζητήματα: θα εξετασθούν τα μείζονα, όπως «η μετάφραση της μετάφρασης», δηλ. το φαινόμενο της αρχικής γνωριμίας μειζόνων έργων της ισπανικής λογοτεχνίας, όπως λ.χ. ο Δον Κιχώτης, μέσω της γαλλικής μετάφρασης, τακτική, άλλωστε, δια- δεδομένη κατά τον ελληνικό – και όχι μόνον- 19ο αιώνα. Το ζήτημα της πι- στότητας, των λογοτεχνικών μεταφράσεων, των «αποδόσεων», των δια- σκευών, κτλ. (στ) Οι πρόλογοι των μεταφράσεων: τα κείμενα αυτά αποτελούν πολ- λές φορές σπουδαίες μελέτες για τους δημιουργούς και τα έργα (αν- θρωποκεντρική και κειμενοκεντρική σκοπιά), αλλά και έναν απολογισμό της μεταφραστικής προσέγγισης. Επίσης, πολλοί από τους προλόγους αυτούς μπορεί να θεωρηθούν σπουδαίες συμβολές στην μελέτη της νέο- ελληνικής τύχης της ισπανικής λογοτεχνίας με τις ιστορικογραμ- ματολογικές, μεταφρασεολογικές, συγκριτολογικές και θεωρητικές από- ψεις που παρουσιάζουν και συζητούν. (η) Το ισπανικό θέατρο στην νεοελληνική σκηνή. Πρόκειται για μια μεγάλη πηγή μεταφράσεων, πολλές από τις οποίες δεν τυπώθηκαν ποτέ, χωρίς να σημαίνει ότι δεν έπαιξαν το ρόλο τους. Παράρτημα: Ανάλογα με τον διαθέσιμο χρόνο θα εκτεθούν ως θέματα για παράλληλη πραγμάτευση: (1) η μετάφραση των άλλων ισπανόφωνων λογοτεχνιών και της πορτογαλικής, (2) η ανάγκη της χαρτογράφησης των μη αυτοτελώς δημοσιευθεισών μεταφράσεων σε περιοδικά και εφημερίδες. Παρατηρήσεις και συμπεράσματα.

Η ανακοίνωση (PDF)