Aphrodite Sivetidou & Sofia Felopoulou

Σύγχρονες μεταγραφές του αρχαίου μύθου: για μια συλλογική ταυτότητα στην ελληνική και ευρωπαϊκή δραματουργία

Περίληψη

Αν η τραγωδία ορίζεται ως θεατρικό είδος, σε έμμετρο ποιητικό λόγο, με μουσική και όρχηση, με καθορισμένη δομή, αναπαριστώντας εσωτερικές και εξωτερικές συγκρούσεις των ηρώων, με στόχο την πρόκληση του ελέους και του φόβου στην ψυχή του θεατή για την τελική κάθαρση, οι σύγχρονες μεταγραφές της, με την παραβίαση και μετάλλαξη των εξωτερικών της γνωρισμάτων, και συχνά των γεγονότων της αφήγησης, εισάγουν μια νέα ειδολογική ταυτότητα. Ακυρώνοντας τα σύνορα, η μεταγραφή διευρύνει και εμπλουτίζει το παγκόσμιο ρεπερτόριο, ενώ επαναπροσδιορίζει το παλιό μέσα από μια σύγχρονη προσέγγιση, και ακόμη μέσα από τη δημιουργία μιας νεωτερικής γραφής. Ο αρχαίος ελληνικός μύθος υπήρξε πόλος έλξης για έλληνες και ξένους συγγραφείς ανά τους αιώνες. Αντιγόνη, Κλυταιμνήστρα, Ηλέκτρα, Μήδεια, Οιδίπους, είναι οι μυθικοί ήρωες που διεκδικούν την προτίμηση των σύγχρονων δραματουργών, οι οποίοι επιστρέφουν στο τότε για να μιλήσουν για το τώρα. Μεταγράφοντας το παλιό οι συγγραφείς, άλλοτε πιστοί στον αρχαίο μύθο και άλλοτε αλλοιώνοντας τα γεγονότα, προσθέτουν ή αφαιρούν πρόσωπα, καταφεύγουν κατά κανόνα σε αναχρονισμούς, επιλέγουν έναν καθημερινό λόγο, έτσι που τα αναγνωρισμένα κείμενα να υφίστανται ένα είδος αποκαθήλωσης και, με υπονομευμένη την ποιητική τους διάσταση, να επιδιώκουν τη μεγαλύτερη αμεσότητα σε επίπεδο πρόσληψης από το σημερινό κοινό. Ακροβατώντας ανάμεσα στη λυρικότητα του αρχαίου λόγου και του καθημερινού, αντιμέτωπη με την προβληματική διαχείριση του αρχαίου χορού, αλλά και με τη μεγάλη δυσκολία του θεϊκού στοιχείου που κατευθύνει πρόσωπα και γεγονότα στα αρχαία δράματα, η σύγχρονη δραματουργία οικειοποιείται τα κλασικά κείμενα, αποδίδοντας φόρο τιμής στους έλληνες τραγικούς, και παραδίδοντας στο παγκόσμιο ρεπερτόριο νέα κείμενα, με το στίγμα της παγκοσμιότητας. Τίτλοι όπως, Πάροδος Θηβών, Γράμμα στον Ορέστη, Δείπνος, Κλυταιμνήστρα;, Αντιγόνη Ή Νοσταλγία της τραγωδίας, αποκαλύπτουν εύγλωττα την περίοπτη θέση του αρχαίου μύθου στο ελληνικό δραματολόγιο. Καμπανέλλης, Στάικος, Λαμπαδαρίδου-Πόθου δίπλα στους ξένους ομολόγους τους, Anouilh, Cocteau, Giraudoux, Sartre, Yourcenar, Hofmannsthal, Müller, είναι μερικοί από τους συγγραφείς που έχουν ξαναγράψει, ο καθένας με τον τρόπο και την ιδεολογία του, αλλά και ανάλογα με τη συγκεκριμένη χρονική συγκυρία, τα αρχαία κείμενα. Στόχος της ανακοίνωσής μας είναι να ανιχνεύσει τα στοιχεία που εμφανίζονται στα σημερινά ελληνικά έργα και μέσα από μια συγκριτολογική οπτική με εκείνα των ευρωπαίων ομολόγων τους να καταδείξει ότι η νέα δραματουργία, βασισμένη στέρεα στα αρχαία πρότυπα, ακυρώνοντας το συγκεκριμένο είδος, και ενταγμένη σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, αξιοποιεί το παλιό για να μιλήσει για το σήμερα. Δημιουργώντας στα όρια της τραγωδίας, οι συγγραφείς εισάγουν μια νέα ειδολογική ταυτότητα, ανάμεσα στην τραγωδία και το δράμα – προκαλώντας σειρά συζητήσεων και αντιπαραθέσεων – καθώς τα υπερυψωμένα πρόσωπα χαμηλώνουν προσεγγίζοντας τον καθημερινό άνθρωπο, και τα μοντέρνα κείμενα εντάσσονται στο πλαίσιο μιας σύγχρονης ευρωπαϊκής ταυτότητας.

Η ανακοίνωση (PDF)