Μαρία Φραγκή

Διαμόρφωση «ταυτοτήτων» στο νεοελληνικό θέατρο για παιδιά και νέους

Περίληψη

Τα τελευταία 20 χρόνια το θέατρο για παιδιά και νέους έχει καταλάβει πολύ σημαντική θέση στα ενδιαφέροντα τόσο των επαγγελματιών του θεάτρου όσο και των εκπαιδευτικών. Προσπάθειες όπως η καθιέρωση νεανικών σκηνών στα μεγάλα θέατρα και στα ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. ,η εισαγωγή του θεάτρου ως τέχνης και μεθόδου στην εκπαίδευση, η δημιουργία ειδικού ρεπερτορίου για παιδιά και νέους, η συγκέντρωση και καταγραφή ενημερωτικών καταλόγων και τέλος η εξειδίκευση στην θεατροπαιδαγωγική, φανερώνουν την μεγάλη αύξηση του ενδιαφέροντος γύρω από ένα διαφορετικό θεατρικό κοινό, τα παιδιά και τους εφήβους. Στην έρευνά μας αυτή , στόχος μας είναι να γνωρίσουμε τις παραμέτρους που ορίζουν αυτό το είδος θεάτρου και τα χαρακτηριστικά του ως προς την αναμενόμενη επιρροή στο κοινό και την πρόθεση δημιουργίας προτύπων και σε δεύτερη φάση ταυτοτήτων ως προς καίριες κοινωνικές και εθνικές αντιλήψεις. Οι ερευνητές καταλήγουν πως το πρώτο και αποκαλυπτικό για μας στοιχείο είναι ότι το «μοντέρνο θέατρο για παιδιά» αποδεσμεύεται από τον πρόδηλο παιδαγωγικό σκοπό που είχε παλιότερα. Πάνω σ’ αυτή τη σκέψη θα αναπτύξουμε έναν προβληματισμό γύρω από το ελληνικό ρεπερτόριο της τελευταίας εικοσαετίας. Θα εξετάσουμε το ενδεικτικό σύνολο των έργων που παίχτηκαν. Αντιπροσωπευτικός συγγραφέας αυτής της σύγχρονης τάσης ο Ε.Τριβιζάς ,υποστηρίζει πως «η καλλιέργεια της φαντασίας είναι πιο σημαντική από τη γνώση» . Η επικρατούσα τάση προς την κωμική-σατιρική γραφή , καθιστά τον ενήλικο(συγγραφέα-ηθοποιό κ.α.) ισότιμο με το νεανικό κοινό του. Όταν γελάμε μαζί με το παιδί εκμηδενίζουμε την ηλικιακή –και όχι μόνο- απόσταση. Το ίδιο διαπιστώνουμε στην κατ’ εξοχήν φορμαλιστική ελληνική σκηνή ,η οποία συνεχίζει και εξελίσσει την παράδοση του Αριστοφάνη, του Καραγκιόζη, του λαϊκού δρώμενου. Από την άποψη αυτή η Ελλάδα έχει μια παρακαταθήκη που προσφέρεται για επεξεργασία (διασκευές, προσαρμογές, διακειμενικές συνθέσεις) και έτσι παράγει αρκετά σημαντική ποσότητα έργων για παιδιά. Η μελέτη της σχέσης λογοτεχνίας και θεάτρου ειδικά στην Ελλάδα , όπου η αλληλοτροφοδότηση τους παρουσιάζει εξαιρετικά και διαχρονικά προϊόντα πολιτισμού είναι μία παράμετρος της εισήγησής μας . Μια ακόμη διαπίστωση είναι η συμβολική εμφάνιση του νεανικού κοινού στη σκηνή με το προσωπείο ενός ενήλικα (ή εφήβου ή συμβολικής παρουσίας) που διαθέτει στοιχεία παιδικότητας. Ο Φασουλής, στην Παράξενη Νύχτα,το Κουνουπάκι ,στη Μυρτώ και το Κουνουπάκι ανήκουν στους ήρωες χωρίς ηλικία, οι οποίοι προσφέρονται για να ταυτιστούν μαζί τους τα παιδιά. Αυτός είναι ένας τρόπος για να αποφευχθεί μεν το διδακτικό και αφ’ υψηλού ύφος στο θέατρο αλλά να λειτουργήσει και η διαδικασία «υποβολής» μιας ταυτότητας με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Η συμμετοχή εξάλλου που επιδιώκεται σε μια θεατρική αίθουσα είναι μια έκδηλη προσπάθεια δημιουργίας μιας ταυτότητας στο νεανικό κοινό από το οποίο αναμένεται συγκεκριμένη αντίδραση.

Η ανακοίνωση (PDF)