Καίτη Διαμαντάκου-Αγάθου

Οι αντιφάσεις μιας παιδοκτόνου Ή Η πολυφωνική ταυτότητα της Μήδειας στη σύγχρονη ελληνική δραματουργία

Περίληψη

Μεταξύ των αρχαίων μυθικών και αισθητικά κωδικοποιημένων μορφών που επανακάμπτουν στα εδάφη της νεοελληνικής δραματουργίας των δύο τελευταίων δεκαετιών, υπερέχει συντριπτικά η Μήδεια, με πολλές διαδοχικές και υφολογικά ποικίλες δραματικές εκπροσωπήσεις, στις περισσότερες εκ των οποίων υπάρχει άμεση παραπεμπτικότητα στο μυθικό/λογοτεχνικό υπόστρωμα του αρχετύπου και η Κολχιδαία, είναι το κυρίαρχο πρόσωπο, ήδη από το περικειμενικό «κατώφλι» του τίτλου: Βασίλη Μπουντούρη, Η άλλη Μήδεια (1990)• Μαρίας Κέκκου, Μήδεια, η οφιοπλόκαμη Ερινύα των πόθων (1990)• Μποστ, Μήδεια (1993)• Βασίλη Γκουρογιάννη, Μήδεια (1995)• Κωνσταντίνου Μπούρα, Το τέλος της Μήδειας, Η Μήδεια στην Αθήνα (1997)• Βασίλη Ζιώγα Μήδεια (1995, άπαιχτο και αδημοσίευτο)• Γιάννη Κοντραφούρη, Μήδεια – η έξοδος (2000)• Τιτίκας Σαριγκούλη, Οι Αργοναύτες (2002)• Ντίνου Ταξιάρχη, Μήδεια Αυτοπυρπολούμενη (2006)• Άννας-Μαρίας Μαργαρίτη, Παρασκήνιο (2008)• Μανώλη Τσίπου, Sabine X (2009)• Δημήτρη Δημητριάδη Πολιτισμός (2003, άπαιχτο και αδημοσίευτο). Εάν, έτσι, η Μήδεια, αυτή η πολύπλοκη και αμφιλεγόμενη μυθική και δραματική μορφή με την οποία «μετρήθηκε ο κλασικός ελληνικός πολιτισμός, για να δοκιμάσει τα πολιτιστικά και ηθικά όριά του», διήλθε από μια μακρά περίοδο σχετικής αποσιώπησης και αδράνειας στη νεοελληνική δραματογραφία (από τις απαρχές και μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1980 καταγράφονται μόλις: Μήδεια του Ιωάννη Ζαμπέλιου, 1860• Μήδεια αγνώστου συγγραφέα, 1891• Το ψέμα του Ιάσονα του Δημήτρη Χριστοδούλου, 1959• Ποιος σκότωσε τα παιδιά της Μήδειας του Χάρη Λαμπίδη, 1982), σε σύγκριση μάλιστα με άλλα μυθικά –αντρικά κυρίως— πρόσωπα άλλων μυθικών κύκλων (τρωικός, ατρειδικός, θηβαϊκός), στο μεταίχμιο της δεύτερης και της τρίτης μεταχριστιανικής χιλιετίας και έχοντας εν τω μεταξύ αποικήσει παγκοσμίως διαφορετικές τέχνες (όπερα, κινηματογράφος, χορός, εικαστικές τέχνες, φωτογραφία, μουσική, λογοτεχνία) επιστρέφει δυναμικά –συχνά σε συσχέτιση με τις παράλληλες πολιτισμικές και κοινωνικές εξελίξεις σε ελληνικό και παγκόσμιο επίπεδο— για να επικυρώσει εκ νέου τη «δεσπόζουσα σημασία της στην περιπέτεια της αυτοαναγνώρισης του ελληνικού πολιτισμού», να τροφοδοτήσει τη διαχείριση του μυθικού/ιστορικού παρελθόντος του και να συμβάλει με τη δική της αμφίσημη και «ανοιχτή» ερμηνευτικά μυθική δυναμική στη θεατρική αναπαράσταση του «δεινού» –σε έμφυλο, φυλετικό, πολιτισμικό, γλωσσικό και οντολογικό επίπεδο— Άλλου, δοκιμάζοντας, επεκτείνοντας, ανατρέποντας ή υποκαθιστώντας τις προηγηθείσες δραματουργικές και ιδεολογικές προσεγγίσεις του. Αυτή τη διαλογική σχέση μεταξύ του μυθικού «εγώ» και του λογοτεχνικού «άλλου», που εξυφαίνεται μέσα από τις πολλαπλές νεότερες ελληνικές δραματικές αποτυπώσεις της Μήδειας, θα προσπαθήσει να φωτίσει η παρούσα ανακοίνωση, σκιαγραφώντας ταυτόχρονα τον εν εξελίξει μετασχηματισμό της ελληνικής κοινωνίας και μαζί της ελληνικής δραματουργίας των τελευταίων δύο δεκαετιών απέναντι σε θέματα φύλου, φυλής, γλώσσας, θρησκείας, κοινωνικής συγκρότησης και (δι)εθνικής συνείδησης.

Η ανακοίνωση (PDF)