Λουκία Στέφου

Ναπολέων Λαπαθιώτης: ποιητής και πεζογράφος

Περίληψη

Τι προσδιορίζει την ταυτότητα ενός λογοτέχνη, πέρα από την αξιολόγηση του έργου του; Και πώς θα χαρακτήριζε κανείς ένα λογοτέχνη που γράφει και ποιητικό και πεζό λόγο; Κι αν θεωρείται ποιητής, είναι ο αριθμός των έργων του που τον κατηγοριοποιεί ανάμεσα στους ποιητές, ή ο τρόπος που χειρίζεται τον λόγο, ακόμη και όταν γράφει πεζογραφία; Είναι εν τέλει διακριτή και αναγκαία η ταυτότητα στη λογοτεχνία; Αν έχουμε προσδώσει την ταυτότητα του ποιητή στον Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, πόσο τον γνωρίζουμε από τα πεζογραφήματά του; Το “Παραμύθι” και “ο Τυχερός” είναι δύο ανέκδοτα πεζά του Ν. Λαπαθιώτη, ενυπόγραφα και αυτόγραφά του, που ο ίδιος λίγο πριν από τον θάνατό του (Ιανουάριος του 1944), δώρισε σε ένα φίλο του, το όνομα του οποίου δεν είναι γνωστό. Ο φίλος του αυτός, ποιητής και ο ίδιος, χάρισε με τη σειρά του τα χειρόγραφα, λίγο πριν πεθάνει, στον Νίκο Ακριβούση. Το πιθανότερο είναι πως αυτή η “δωρεά” συνέβη γύρω στο 1970, όπως θυμούνται οι φίλοι του, στους οποίους πλέον έχουν περιέλθει: ο Νίκος Ακριβούσης τα δώρισε στην Ειρήνη Καπετανάκη, η οποία και μου έκανε γνωστή την ύπαρξή τους. Και στα δύο κείμενα, ο ποιητής υιοθετεί τον ρόλο του παντογνώστη αφηγητή, εναλλάσσοντας πρωτοπρόσωπη αφήγηση και διάλογο. Στο “Παραμύθι”, κυριαρχεί ο αφηγητής, ο οποίος απευθύνεται σε ένα παιδί και του αφηγείται ένα ταξίδι “στη χώρα της Μεγάλης Ουτοπίας, τη μεγάλη χώρα της Χιμαίρας, που ο καθένας πασκίζει να τη βρει, αλλά κανένας άλλος δεν τη φτάνει, μόνο το Παιδί κι’ ο Ποιητής…” “Ο Τυχερός” είναι ένα κείμενο, στο οποίο ο ήρωας, μετά από κατατρεγμό και συμφορές, φευγαλέα αντιμετωπίζει την ανέλπιστη και μυστηριώδη εύνοια της μοίρας, για να καταλήξει σε μεγαλύτερο αδιέξοδο και να εξαφανιστεί, μέχρι που ο αφηγητής θα αποκαλύψει στο ακροατήριό του: “Ναι, τον βρήκαν, τον βρήκαν, φυσικά! Πώς ήταν δυνατόν να μην τον βρουν! ξαναείπε μελαγχολικά ο άνθρωπος με τα χρωματιστά γυαλιά. Αλλά πώς τον βρήκαν, δε ρωτάτε: τον βρήκαν κρεμασμένο σ’ ένα δέντρο…” Όταν ολοκληρώσει κανείς την ανάγνωση των δύο αυτών πεζών, αναρωτιέται: Αν και το “Παραμύθι” και “ο Τυχερός” δεν έκλειναν με την υπογραφή ” Ναπολέων Λαπαθιώτης”, θα μας ήταν ευαπόδεικτη η ταυτότητα του δημιουργού; Και αν δεν χρησιμοποιήσουμε την ταύτιση της γραφής για να τον αναγνωρίσουμε, ποια χαρακτηριστικά του ανιχνεύονται στα δύο αυτά κείμενα; Είναι η απτή και συγκεκριμένη απογοήτευσή του, όπως προκύπτει μέσα κι από τα δύο κείμενα, ίδιον του πεζογράφου ή του ποιητή; Πέρα από τη λέξη και τη χρήση της, τη δομή και τη στίξη, που προσδίδουν στα κείμενα έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα και ρυθμό, είναι πολύ γοητευτικό να ανιχνεύει κανείς τον ποιητή μέσα στον πεζό λόγο και να αναγνωρίζει την ταυτότητα ή τις ταυτότητές του ως δημιουργού.

Η ανακοίνωση (PDF)