Βαρβάρα Ρούσσου

Η ταυτότητα της λεσβίας: από την Ερωμένη της στην Κατίνα Μελά μέσω της Θαλασσίας Ύλης και της Olga Broumas

Περίληψη

Ουσιαστικά η γυναικεία ομοφυλοφιλική ταυτότητα μέσω της ελληνικής λογοτεχνίας συγκροτείται στον τελευταίο αιώνα από τρία πεζογραφήματα : το παλαιότερο Η ερωμένη της, το προ ετών Μόνο γυναίκες και το πρόσφατο Μέσα σ’ ένα κορίτσι σαν κι εσένα. Ας σημειωθεί ότι τα δύο πρώτα εκδόθηκαν ψευδώνυμα και οι λόγοι αυτής της επιλογής θα αναφερθούν σύντομα στην ανακοίνωση καθώς σχετίζονται με τον φόβο της ταύτισης συγγραφέα-αφηγήτριας σε μια αρκούντως ομοφοβική κοινωνία. Στην εισήγησή μου επιχειρώ να ιχνηλατήσω τα στοιχεία που συνθέτουν την εικόνα μιας λεσβίας με έμφαση στο τελευταίο από τα προαναφερθέντα έργα στο οποίο, πέρα από την παρουσία της λεσβίας ως υποκειμένου γραφής, αποδίδεται και η εικόνα της λεσβίας-αναγνώστριας που επιχειρεί μέσω της ανάγνωσης λεσβιακών κειμένων να ανιχνεύσει τον εαυτό της και να αποκαλύψει, μαζί με το δικό της παρελθόν, το αληθινό πρόσωπο της μητέρας της μέσα από ψευδώνυμα ποιητικά κείμενα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ποικιλία λόγων που αρθρώνουν το κείμενο (δοκίμιο, ποίημα, ημερολόγιο-επιστολή) για να συγκροτηθεί τελικά το μυθιστόρημα και η συνάφεια του ποιητικού λόγου της φανταστικής Θαλασσίας Ύλης με την ποίηση της Olga Broumas (επίσης ελληνοαμερικανίδας και λεσβίας ποιήτριας). Επομένως, πρόκειται για την αποτύπωση της συγκρότησης της ταυτότητας μιας σύγχρονης ομοφυλόφιλης όχι μόνον μέσω μυθοπλασιακής δράσης , μιας πλοκής γεγονότων, αλλά κυρίως μέσω των κειμένων τα οποία είτε γράφει (ημερολόγια, γράμματα, μέιλ, επιστημονική ανακοίνωση) είτε διαβάζει (ποιήματα κυρίως) η ηρωίδα του βιβλίου. Η δομή αυτή αναδεικνύει το ευρύτερο ζήτημα της σχέσης γυναίκα και λεσβία –γραφή –ανάγνωση- ιστορικές συνθήκες. Με γνώμονα αυτές τις τελευταίες διαπιστώσεις επιχειρώ να προβάλλω τις κειμενικές στρατηγικές που αποδίδουν την υποκειμενικότητα και γενικά την εικόνα μιας γυναίκας που βιώνει την ομοφυλοφιλία της εν μέσω ενός ταραχώδους οικογενειακού βίου και με φόντο τα καταιγιστικά ιστορικά γεγονότα του τέλους του 20ου αιώνα.

Η ανακοίνωση (PDF)