Fatima Eloeva

Ο Διονύσιος Σολωμός – η γλώσσα της ελευθερίας ή η ελευθερία της γλώσσας

Περίληψη

Το πρόβλημα διαμόρφωσης ελληνικής εθνικής ταυτότητας αναλύεται με βάση το παράδειγμα του έργου του Διονύσιου Σολωμού. Η ανακοίνωση χρησιμοποιεί το υλικό των πρώϊμων ιταλικών ποιημάτων του Σολωμού, τις πολύγλωσσες σάτυρες και τα πρώτα ελληνικά του ποιήματα. Διατυπώνεται ο όρος «καλλιτεχνική διγλωσσία» και εξετάζεται το φαινόμενο δίγλωσσων δημιουργών. Υπογραμμίζεται η εξαιρετική σημασία που έπαιζαν στην διαμόρφωση του ελληνικού λογοτεχνικού στάνταρντ της νεότερης Ελλάδας οι δίγλωσσοι συγγραφείς – από τον Ανώνυμο Κύπριο ποιητή μέχρι τον Σαραντάρη. . Η εντύπωση που δημιουργείται είναι ότι πρέπει κανείς να απαλλαγεί από τις αρχαϊστικές παρωπίδες μιας δήθεν καθ’όλα καθαρής γλώσσας, να αισθανθεί ελεύθερος , να χρησιμοποιήσει όλες του τις πνευματικές και γλωσσικές δυνάμεις ( ίδίως αν είναι δίλωσσος), δημιουργώντας στο τέλος μια ποιητική ιδιάλεκτο Στο γνωστό έργο του « Λογοτεχνικό φαινόμενο» ο Ιουρι Τυνιάνοβ διατυπώνει μια αρκετά απλή σκέψη – ότι η λογική ανάπτυξης της λογοτεχνίας βασίζεται σε ανανέωση, αλλά τα μέσα που διαθέτει η λογοτεχνία είναι σχετικά περιορισμένα, το υλικό που χρησιμοποεί -περίπου το ίδιο. Έτσι δημιουργείται η ανάγκη να ψάχνουμε για ένα νέο υλικό ή για μια νέα combination – για κάποια νέα μετρικά σχήματα, νέα άρθρωση και επιτονισμό. Πιθανόν και άλλα σχήματα μεταφορικής χρήσης, αποκλίσεις απο τη συντατική δομή, ασυνήθιστη χρήση λέξεων, ένα είδος αλλοτρίωσης ή και αποξένωσης απο μια γλώσσα, και μια ελεύθερη, δίχως φραγμούς χρήση μιας άλλης λογοτεχνικής παράδοσης – τα φαινόμενα αυτά γοητεύουν τον αναγνώστη και δημιουργούν μια ανεπανάληπτη απόχρωση και μια μυστιριώδη ακτινοβολία. Η ελληνικότητα ταυτίζεται στο έργο του Σολωμού με την ιδέα της ελευθερίας. Η διγλώσσία δίνει απολύτως νέες διαστάσεις και στις δύο έννοιες αυτές.

Η ανακοίνωση (PDF)