Βασίλης Δημογεροντάκης

Γεώργιος Κωνσταντίνου, ένας φανατικός υπερασπιστής της ελληνικής γλώσσας και παιδείας

Περίληψη

Ο ηπειρώτης λόγιος Γεώργιος Κωνσταντίνου, γεννημένος την πρώτη δεκαπενταετία του 18ου αι., έδρασε στο δεύτερο μισό του κυρίως ως διορθωτής και επιμελητής ελληνικών εκδόσεων στις ενετικές τυπογραφίες του Δημητρίου Θεοδοσίου και Antonio Bortoli. Από τη δεύτερη τυπογραφία εκδόθηκε το 1757 το έργο του ιδίου “Λεξικόν Τετράγλωσσον”, για το οποίο έμεινε γνωστός στα Ελληνικά Γράμματα (αργότερα δημοσίευσε και την “Παγκόσμιον Ιστορία της Οικουμένης” και την “Ιστορίαν νέαν του μεγάλου Αλεξάνδρου”, ενώ το 1749 είχε επιμεληθεί την έκδοση της “Οδού Μαθηματικής” του δασκάλου του στα Γιάννινα Μπαλάνου Βασιλόπουλου). Μαρτυρείται ότι μετά τη Βενετία ο Γεώργιος Κωνσταντίνου μετέβη στην Τεργέστη, όπου προσπάθησε να ιδρύσει ελληνική τυπογραφία. Τα σχέδιά του όμως απέτυχαν, γιατί επενέβησαν καίρια με κατηγορίες εις βάρος του οι ενετοί τυπογράφοι Θεοδοσίου και Bortoli. Επόμενος σταθμός του ηπειρώτη λογίου πρέπει να ήταν το Βουκουρέστι, καθότι το όνομά του ως επιμελητή πάλι εμφανίζεται σε ελληνικές εκδόσεις εκκλησιαστικού περιεχομένου που έγιναν εκεί. Υπάρχει επίσης η μαρτυρία ότι συντέλεσε σημαντικά στη βελτιωμένη επαναλειτουργία της “Νέας Τυπογραφίας” του Βουκουρεστίου. Δεν γνωρίζουμε όμως τίποτα σχετικό για τη μετέπειτα πορεία και δράση του. Πιθανολογείται ότι επέστρεψε ή στη Βενετία για τη δεύτερη έκδοση του Λεξικού του ή στα Γιάννινα, όπου εμφανίζεται το όνομά του ως “ελεοθέτου”, ευεργέτη δηλαδή της πατρίδας του. Ο θάνατός του τοποθετείται στα πρώτα χρόνια του 19ου αι. Στο Προοίμιο του Λεξικού του ο Γεώργιος Κωνσταντίνου, παίρνοντας αφορμή από τις βαριές κατηγορίες σε βάρος της ελληνικής γλώσσας και παιδείας, που δημοσιεύτηκαν στα μέσα του 18ου αι. περίπου στη Γαλλία και στην Ιταλία, τις αντικρούει με πάθος και προσπαθεί να τις ανασκευάσει. Αντικείμενο, λοιπόν, της εισήγησής μου είναι η παρουσίαση και ο σχολιασμός του σχετικού παραθέματος του έλληνα λεξικογράφου, που, λόγω της σπουδαιότητάς του για τις παρεχόμενες πληροφορίες πάνω στην προεπαναστατική κατάσταση της παιδείας μας, και ο Emile Legrand καταχώρισε στο Β΄τόμο της “Ελληνικής Βιβλιογραφίας”.

Η ανακοίνωση (PDF)