Maka Kamushadze

Το ζήτημα της εθνικής ταυτότητας των Ελλήνων μεταναστών στην ελληνική λογοτεχνία: Δημήτρης Χατζής Το διπλό βιβλίο

Περίληψη

Στην ιστορία της ανθρωπότητας διάφοροι λαοί ή αντιπρόσωποι διάφορων λαών αναγκάστηκαν να αφήσουν την πατρίδα τους και να βρουν καταφύγιο σε άλλες χώρες. Πριν ριζωθούν στις ξένες χώρες αυτοί οι άνθρωποι πρέπει να ξεπεράσουν τον πόνο της απομάκρυνσης από την πατρίδα τους. Στο γεγονός αυτό η χώρα υποδοχής πρέπει να παίξει το σημαντικότερο ρόλο. Υπάρχουν πολλά προβλήματα που σχετίζονται με το ζήτημα μετανάστευσης. Γενικά οι μετανάστες παρουσιάζουν δύο λανθασμένες τάσεις: πρώτη τάση, όταν τα πρόσωπα που αποδήμησαν θεωρούν ότι η χώρα υποδοχής είναι έρημο μέρος και μπορούν να εγκατασταθούν εκεί χωρίς να αλλάξουν στη δική τους συμπεριφορά και στα δικά τους έθιμα στο παραμικρό. Άλλη τάση είναι το ότι η χώρα υποδοχής για τον μετανάστη είναι διαμορφωμένη από την άποψη πολιτιστικών αξιών, νομοθεσίας και πίστης και ο μετανάστης πρέπει να τις δεχτεί και να τις αφομοιώσει όπως είναι, μην αλλάζοντας κι εκεί τίποτα. Καμία απ’αυτές τις τάσεις δεν έχει επιθυμητά αποτελέσματα ούτε για τους μετανάστες ούτε για τον ντόπιο πληθυσμό με τοπικό πολιτισμό. H έξοδος από την αντίθεση μεταξύ του απόδημου και τοπικού πληθυσμού μπορεί να βρεθεί.‘Οσο περισσότερο αγαπήσει ο μετανάστης τον πολιτισμό της χώρας υποδοχής τόσο περισσότερο θα μπορέσει να παρουσιάσει τον δικό του πολιτισμό σ’αυτή την χώρα και συνάμα όσο περισσότερο θα αισθανθεί ο μετανάστης το σεβασμό προς τον πολιτισμό του από την πλευρά της χώρας υποδοχής, τόσο θα προσπαθήσει να αγαπήσει τον πολιτισμό αυτής της χώρας και να τον συνταιριάξει με την εθνική του ταυτότητα – με τα γνωρίσματα που δημιουργούν την εθνική του ταυτότητα. Για τον ελληνικό λαό η μετανάστευση και εγκατάσταση στην καινούργια χώρα δεν είναι άγνωστο γεγονός. Σε διάφορες περιόδους της ιστορίας του οι αιτίες της απομάκρυνσης των Ελλήνων από την πατρίδα τους και εγκατάστασης σε ξένες χώρες ήταν διαφορετικές. Η ζωή των απόδημων Ελλήνων στην ξενιτιά έγινε πηγή έμπνευσης πολλών Ελλήνων συγγραφέων. Η εισήγησή μου αφορά το πώς αντικατοπτρίζεται το θέμα της μετανάστευσης και ξεριζωμού των Ελλήνων στην ελληνική λογοτεχνία. Πώς καταφέρνουν οι απόδημοι Έλληνες να διατηρήσουν την εθνική τους ταυτότητα; Ποια στοιχεία που ορίζουν την εθνική τους ταυτότητα αποκτούν οξύτητα στην ξενιτιά και αν γίνονται αιτία αντίθεσης μεταξύ των Ελλήνων και του ντόπιου πληθυσμού; Κατά πόσο καταφέρνουν οι Έλληνες να συνταιριάζουν την δική τους εθνική ταυτότητα με τον αυτόχθονα πληθυσμό της χώρας υποδοχής, τι απήχηση βρίσκουν όλα αυτά τα θέματα στην ελληνική λογοτεχνία. Ποια είναι η τάση των συγγραφέων προς το ζήτημα της εθνικής ταυτότητας στους απόδημους Έλληνες. Οι Έλληνες στην Τουρκία στο μεταίχμιο του XIX-XX αιώνα (βασιζόμενη στα έργα της Δ. Σωτηρίου, Μ. Ιορδανίδου) οι Έλληνες στον Καύκασο (βασιζόμενη στα έργα του Ν. Καζαντζάκη και Μ. Σαμουηλίδη), οι Έλληνες της Αιγύπτου (βασιζόμενη στα έργα του Σ.Τσίρκα), οι Έλληνες στη Γερμανία (βασιζόμενη στο έργο του Δ. Χατζή) – γενικά οι Έλληνες που βρέθηκαν σε εντελώς διαφορετικό χρονολογικό, κοινωνικό, ιστορικό, πολιτιστικό περιβάλλον παραμένουν κοινά στοιχεία της εθνικής τους ταυτότητας. Ποιες είναι οι παραδόσεις, τα έθιμα, η ιδιαιτερότητα του ελληνισμού τους και τι αφομοιώνουν από τη χώρα υποδοχής, τι μπορούν να δεχτούν οι Έλληνες από τους ξένους. Από τις αναφερόμενες χώρες πού αισθάνεται ο έλληνας μετανάστης πιο άνετα, όπου μπορεί να διατηρήσει περισσότερα στοιχεία της εθνικής του ταυτότητας;

Η ανακοίνωση (PDF)