Ανθούλα Αρβανίτη

Το λόγιο στοιχείο στην νέα ελληνική. Διδακτικές εφαρμογές

Περίληψη

Στόχος της παρούσας ανακοίνωσης είναι αφενός να διερευνηθεί ο ρόλος του λόγιου στοιχείου στην νέα ελληνική προκειμένου να προσδιοριστούν οι λόγοι για τους οποίους είναι απαραίτητη η διδασκαλία του σε μαθητές της ελληνικής ως δεύτερης ή ξένης γλώσσας και αφετέρου να εξεταστεί πώς το λόγιο στοιχείο παρουσιάζεται στα αναλυτικά προγράμματα και σε διδακτικά εγχειρίδια. Αν και έχουν περάσει περισσότερα από τριάντα χρόνια από την κατάργηση της καθαρεύουσας και την εγκαθίδρυση της νέας ελληνικής ως επίσημης γλώσσας του κράτους, το λόγιο στοιχείο εξακολουθεί να έχει έντονη παρουσία στην νέα ελληνική. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι επιτελεί συγκεκριμένες λειτουργίες απαραίτητες στην επικοινωνία μας. Στις περισσότερες περιπτώσεις σηματοδοτεί το επίσημο ύφος λόγου. Ποιοι είναι όμως οι λόγοι που καθιστούν την παρουσία του απαραίτητη; Και κυρίως γιατί ενώ η χρήση του ενεργοποιείται από μια ανάγκη της γλώσσας φτάνει να δηλώνει κύρος δημιουργώντας ταυτότητες κοινωνικής και πνευματικής ανωτερότητας στους χρήστες του; Το λόγιο στοιχείο αποτελεί ένα κομμάτι της γλώσσας το οποίο ακόμα και για τους φυσικούς ομιλητές είναι προϊόν εκμάθησης μέσα από την συστηματική διδασκαλία του στο σχολείο. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την περιθωριακή φύση του και την περιορισμένη χρήση του σε επίσημα περιβάλλοντα επικοινωνίας δημιουργούν μια σειρά από προβλήματα στην κατάκτηση και χρήση του τόσο από φυσικούς ομιλητές όσο και από ομιλητές της ελληνικής ως δεύτερης ή ξένης γλώσσας. Στο κομμάτι που μας ενδιαφέρει εδώ, δηλαδή στην διδασκαλία της νέας ελληνικής ως ξένης γλώσσας, θα εξετάσουμε σύντομα τι προβλέπουν τα αναλυτικά προγράμματα για την διδασκαλία του λόγιου στοιχείου ανά επίπεδο γλωσσομάθειας και στην συνέχεια θα δούμε πώς ενσωματώνεται στο εγχειρίδιο διδασκαλίας της νέας ελληνικής ως ξένης Ταξίδι III το οποίο απευθύνεται σε μαθητές προχωρημένου επιπέδου.

Η ανακοίνωση (PDF)