Γαμήλιες στρατηγικές, πνευματικά δίκτυα, κοινωνικές ταυτότητες και πολιτική στην Κρήτη κατά τη βενετική περίοδο (14ος-17ος αι.)
Περίληψη
Κατά τη διάρκεια του δέκατου έκτου αιώνα ολοκληρώθηκε μια μακρά μεταβατική περίοδος που οδήγησε στη αναδιαμόρφωση του πολιτικού, οικονομικού και κοινωνικού τοπίου στο χώρο της ανατολικής Μεσογείου. Το βενετικό κράτος της θάλασσας τοποθετημένο ανάμεσα σε δυο κόσμους συγκροτούσε ένα θρησκευτικό, εθνοτικό και πολιτικό σύνορο. Η θέση της Κρήτης στο σταυροδρόμι της ανατολικής Μεσογείου της προσέδωσε κατά την περίοδο αυτή κυρίαρχο ρόλο στην προσπάθεια προώθησης των εμπορικών και πολιτικών κυρίως σχεδίων της βενετικής Πολιτείας και ανάδειξης της δυναμικής παρουσίας της στα ευρύτερα δρώμενα στο χώρο αυτό. Η μελέτη αυτή επιχειρεί τη διερεύνηση των διεργασιών που συντελέστηκαν στο κρητικό κοινωνικό πεδίο κατά τη βενετική περίοδο και οδήγησαν στον επαναπροσδιορισμό των νομικών και κοινωνικών χαρακτηριστικών και στη διαμόρφωση της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας των βενετών ευγενών του νησιού. Ειδικότερα θα αναζητηθούν οι όροι συγκρότησης των κοινωνικών ταυτοτήτων στο συγκεκριμένο πολιτικό, θρησκευτικό, εθνοτικό και πολιτισμικό περιβάλλον του αστικού χώρου του νησιού μέσα από την εξέταση των μηχανισμών που υπαγόρευαν στους βενετούς ευγενείς της κτήσης συγκεκριμένες επιλογές τόσο στο επίπεδο της ατομικής όσο και της οικογενειακής δράσης, προκειμένου να ανταποκριθούν στα κριτήρια που έθετε το βενετικό κοινωνικό-πολιτικό περιβάλλον, συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο στη διασφάλιση της ομαλής διακυβέρνησης της κτήσης και στη διαιώνιση του βενετικού κοινωνικού συστήματος. Συγκεκριμένα επιδιώκεται μέσα από την συγκριτική μελέτη των γαμήλιων πρακτικών οικογενειών βενετών ευγενών προερχόμενων από τα τρία αστικά κέντρα της Κρήτης, το Χάνδακα, το Ρέθυμνο και τα Χανιά, να προσδιοριστεί το εύρος και τα κριτήρια των γαμήλιων επιλογών του ανώτερου κοινωνικού στρώματος του νησιού. Στόχος είναι να αναζητηθεί σε ποιο βαθμό η τοπική πραγματικότητα αναπαράγει το αριστοκρατικό κοινωνικό πρότυπο του βενετικού κέντρου, αν, δηλαδή, οι γαμήλιες επιλογές των ευγενών του νησιού παραμένουν σε κάθε περίπτωση εντός του ανώτερου κοινωνικού στρώματος συμβάλλοντας έτσι συλλογικά στη διασφάλιση της καθαρότητας της τάξης τους και στην εύρυθμη λειτουργία του κοινωνικού συστήματος και αν, τελικά, υπό τους όρους αυτούς η οικογένεια διατηρούσε αναλλοίωτη την κοινωνική της ταυτότητα, τα πολιτικά προνόμια και την οικονομική ισχύ της. Επιπλέον, θα εξεταστεί η λειτουργία του θεσμού της προικοδοσίας και οι δυνατότητες της γυναικείας δράσης στο κρητικό περιβάλλον. Επίσης, θα επιχειρηθεί η αποκωδικοποίηση των μηχανισμών διαμόρφωσης πνευματικών και κοινωνικών δικτύων στο πλαίσιο της γαμήλιας διαδικασίας και των οικογενειακών πρακτικών μέσω των οποίων οι βενετοί ευγενείς του νησιού ισχυροποιούσαν τη θέση τους και αναγνωρίζονταν ως ρυθμιστικοί παράγοντες της κοινωνικής και πολιτικής ζωής του τόπου, ενώ, παράλληλα, φαίνεται πως επιχειρούσαν με αυτόν τον τρόπο να ενισχύσουν τους δεσμούς τους και με τη Βενετία, επιλέγοντας ως αναδόχους των αρρένων τέκνων τους, βενετούς ευγενείς της Μητρόπολης. Τέλος, θα διερευνηθούν οι δομές της τοπικής διοίκησης και των συλλογικών σωμάτων, καθώς και οι δυνατότητες ενίσχυσης, ανεπίσημα, των πολιτικών συμμαχιών και μέσω της γαμήλιας σύνδεσης των ισχυρών οικογενειών του νησιού.